Spangen in Vroeger Tijden
TINUS en BEP DE DOES
12 september – 25 oktober, 2026

Gastschrijver: Yazan Khalili

Ter ere van Open Monumentendag 2026 presenteren we Spangen in Vroeger Tijden, een tentoonstelling van Tinus en Bep de Does. Als fotografenduo en levenspartners kan hun werk gezien worden in de belangrijke traditie van het amateurisme of als hobby, gewijd aan een gekozen onderwerp of activiteit, niet op zoek naar professionele vaardigheid, maar gedreven door een eigenzinnige aandacht en nieuwsgierigheid. Toen Tinus in 1964 begon met fotograferen, documenteerde hij zijn buurt en de sloop van zijn ouderlijk huis; een proces om gevoelens op papier vast te leggen en een poging om persoonlijke geschiedenissen te bewaren in het licht van commerciële herontwikkelingsprojecten. Bijna twintig jaar later, in 1983, ontmoette Bep Tinus, ‘de man met de camera’, op straat terwijl hij foto’s maakte. Ze raakten in gesprek en uiteindelijk ontstond er een romance. Nadat Tinus haar een camera had gegeven, ging Bep met hem mee op zijn fotografische tochten en nam ze zelf de passie over, terwijl ze samen de stad doorkruisten op zoek naar een onderwerp.

Hun zestig jaar lange dagelijkse documentatie van Rotterdam – van grote herontwikkelingsprojecten zoals het Justus van Effencomplex tot talloze sloopwerkzaamheden en foto’s van verwaarloosde straten – heeft een buitengewoon uitgebreid en gedetailleerd archief opgeleverd van een steeds veranderende stad, die voortdurend onderhevig is aan gentrificatie en de invloed van grootkapitaal. Het fysieke archief, met meer dan 700.000 foto’s, ligt opgeslagen in overvolle archiefkasten in hun thuiskantoor, zonder digitale tegenhanger. In de loop der jaren hebben ze hun collectie ingezet voor de publicatie van inmiddels uitverkochte en zeer gewilde boeken over elke wijk van Rotterdam en zijn talloze tentoonstellingen van hun werk georganiseerd. De foto’s zijn gemaakt met eenvoudige digitale compactcamera’s en gereproduceerd met beperkte middelen – talloze tripjes naar de plaatselijke drogist om kopieën te printen voor het archief en handgeschreven bijschriften op prikborden voor de context — en illustreren de gemeenschapszin en de betrokkenheid bij wat vaak over het hoofd wordt gezien. Ze leggen vooral vast wat er de volgende dag misschien niet meer is, en creëren tegelijkertijd een soort familiealbum van een hele stad, inclusief vingerafdrukken op de lens. Dit wordt nog eens benadrukt door het feit dat hun archief wordt aangevuld met donaties van anderen. Tinus en Bep vragen mensen vaak om hun persoonlijke foto’s te delen en reizen altijd samen om ze persoonlijk op te halen. Voor deze gelegenheid presenteren ze hun materiaal over onze wijk Spangen, een gebied dat ze al vaak hebben bezocht. Ze willen de wijk vieren, ondanks de reputatie en geschiedenis die de wijk hebben gestigmatiseerd en ervoor heeft gezorgd dat deze chronisch over het hoofd gezien wordt door het sociaal beleid.

Deze tentoonstelling is tevens een eerste stap naar het opzetten van een goed functionerend archief voor A Tale of A Tub, een archief dat de informele en interpersoonlijke sfeer weerspiegelt die ten grondslag ligt aan de collectie van Tinus en Bep. Tijdens de tentoonstelling kunnen bezoekers afbeeldingen van het Justus van Effencomplex uit hun eigen persoonlijke collecties meenemen om deze te kopiëren. Dit materiaal zal uiteindelijk deel uitmaken van het archief – een archief dat evenzeer een weergave zal zijn van de instelling als van het gebouw waar het allemaal begon. Dit sluit ook aan bij een aantal recente projecten die het complex zelf op artistieke wijze hebben gearchiveerd, zoals Brianna Leatherbury’s onderzoek naar de omstreden geschiedenis van de verwarming gedurende de 104 jaar van het bestaan ​​van het gebouw; of Katrina Palmers fictieve onderzoek naar het erfgoed, waarbij haar literaire benadering, vaak gebaseerd op anekdotes, ruimte maakt voor alternatieve manieren om historisch onderzoek te doen. Bij de tentoonstelling verschijnt een tekst van Yazan Khalili, waarin de kopieermachine centraal staat als institutioneel instrument om de mogelijkheden van omgekeerd ingezette middelen en collectieve infrastructuren te onderzoeken. Spangen in Vroeger Tijden is samengesteld door Lisanne Janssen en Isabelle Sully.